Flanders leading the way in Belgium with photovoltaics

Peter J. Segaar / www.polderpv.nl, Leiden (The Netherlands), March 2010.

In February 2010, Flemish (Belgian) PV market grew by almost 220 MWp to an accumulated capacity of 312 MWp. Netherlands-based Polder PV screened in detail the world’s 6th market as of 2009.

During the night of March 10/11, the four, long-awaited, new pdf documents suddenly appeared, seemingly having updated automatically on the website of the Flemish energy market regulator VREG. These documents are the key to ongoing research by Dutch analyst Polder PV (The Netherlands) into this rapidly growing solar market, representing the situation in 2009 for 90% of the whole of Belgium(which consists of the Flemish Region, the Walloon Region, and the Brussels Capital Region). 

The Dutch speaking (Flemish) northern part of Belgium, Flanders (in Dutch: “Vlaanderen”), with a population of approximately 6.2 million (excluding the Flemish population in the capital, Brussels, which is administered separately), has shown strong growth in its appetite for photovoltaics since the region’s government initiated its extremely appealing package deal in 2006. This consists of a combination of 45 eurocents/kWh in green certificates that can be easily exchanged with the local net manager for private market net metering up to an annual balance of zero and a maximum installation size of 10 kWp together with tax incentives. The latter have even been temporarily improved under the terms of a “crisis” package. These can be seen as a bonus on top of what is already a lucrative incentive regime.

 
Graph adapted from data for the Belgium statistics page on www.polderpv.nl,
showing the annual and monthly accumulation of grid-connected PV capacity for
Flanders alone. The end of December 2009 value interpolation is 263.4 MWp on the
basis of data provided by VREG (the report for 2009 is not yet available).
At the end of February 2010, the accumulation already reached was 312.4 MWp.
All illustrations: Flanders data from VREG; graphs made by Polder PV.


The results of the combined incentives were staggering. Specifically, this was because of the apparent effectiveness of mouth-to-mouth advertising in this small country, and the information campaign on renewables conducted by various organizations also seems to have been highly successful (accurate information presented with clarity and in a stimulating way). Alongside high interest from the press and a growing installation sector, PV modules quickly became a “normal” element in many Flemish streets and were even awarded the title of “product of the year 2009” by readers of the newspaper “De Standaard.” The administrators in the small VREG office were soon overwhelmed by the rapidly growing market, and it was not long before a large number of industrial roof size projects were also added to this. Many of these were of considerable size, ranging from a few dozen up to a few hundred kWp per installation. Some large free field installations appeared, culminating in the largest installation of all in Heusden-Zolder with a capacity of 4,704 MWp. Even installers from the world market of Germany and from the Netherlands were attracted to get much of the work done. Growth in 2009 was so intense that VREG was unable to produce an update report for each month. Nevertheless, it was possible to monitor market growth in Flanders at a high level of detail–albeit with an occasional time lag of (at most) two months–and this growth has been published and repeatedly updated on the Polder PV website.

 
Annual growth of the Flanders grid-connected market for the period 2004-2009.
Annual market growth has increased significantly since the start of the feed-in regime in 2006, particularly in 2009.

The Flemish market to date
In 2009, the market grew from approximately 204 MWp to an accumulation of over 263 MWp by the end of the December of that year. The average monthly growth percentage was in the double-digit range (approx. 15% average in relation to capacity added). New PV-systems installed amounted to approx. 41,500: nearly 3,500 a month with an end-of-year accumulation of more than 52,000 PV systems. At the end of 2009, average system size was approximately 4.9 kWp (including all larger installations).

Thanks to the new monthly reports produced by VREG containing updated figures for the end of February 2010, PV accumulation was already amounting to 312.4 MWp of nominal capacity, thus signaling once again growth of approximately 24.5 MWp a month in the 2010. An important footnote to this is that a legally defined transition period has been in force up until the end of February 2010 whereby full updates and approvals under the former 45 eurocents/kWh regime applied to installations with modules already on roofs as of December 31, 2009, but still lacking an inverter (as they were hard to obtain in that period). For twenty years as of January 1, 2010, all new installations will “only” receive 35 eurocents/kWh (certificate value). Nevertheless, with this combination of incentives together with major discounts in module prices, Flanders remains an extremely attractive PV market. As of now, Flanders alone has already realized 50.7 Wp per capita in accumulation.

By January 2010, the accumulated capacity of PV installations in Flanders already had the largest amount of nominal power in relation to all other renewable energy alternatives. Naturally enough, this was not the case in terms of energy output (the reason being due, in part, to the frequently forgotten or ignored fact that nothing can be expected from a light harvesting energy system at night). All the same, the number of green certificates issued by the overworked VREG office has risen dramatically in just a short period of time, already amounting to 188 GWh by the end of February 2010 and with a large backlog of certificates yet to be issued.

 
Detailed analysis of the large market segment in Flanders: installations > 10 kWp.
437 installations by the end of February 2010 with a total capacity of 61.86 MWp
and a high impact on the > 100 to 500 kWp category.

The largest new PV system reported in the February 2010 update was the 770 kWp installation with multicrystalline Scheuten Solar modules at the JUMA Beton industrial hall in Lommel. To date, however, only 730 kWp have been registered by VREG for that PV-system. VREG keeps an intriguing track record for installations larger than 10 kWp. Polder PV has analyzed this in detail. The largest segment of that market is that of installation sizes between 100 and 500 kWp: 106 installations accumulated (16 new in the February 2010 report) with a total capacity of 24.6 MWp (3.4 MWp new in February 2010 update).

From these detailed data, it was possible to extrapolate details concerning the “small” market of installations up to 10 kWp: by the end of February 2010, already accumulated a total of 57,756 “small” installations with a capacity of 236.77 MWp and an average system size of 4.1 kWp, assuming that the basic VREG data used are correct (additions and corrections may be incorporated later).

Walloon Region, Brussels Capital Region, and Belgium as a whole
From data gathered by the market regulators CWAPE (Walloon Region) and BRUGEL (Brussels Capital Region), it became apparent that growth was also occurring rapidly there (different incentives, different details). In 2009, the Walloon Region may have grown by 21 MWp in 2009 to an accumulated total of 30 MWp. The Brussels Capital Region accumulated 3 MWp with 2.3 MWp of new PV systems in that year. In 2009, total market growth for the whole of Belgium may have been in the order of 227 MWp and an accumulation of 296 MWp. Other sources mention higher accumulations for the whole country: 233 MWp (BelPV) or even 275 MWp (Photon International, February 2010). However, in its market overview published on March 30, 2010, EPIA reports slightly less: 292 MWp. It is still unclear which “administrative” year will be allocated to the enormous 40 MWp Katoen Natie project at 4 different locations in Flanders (possible final realization in February 2010). It has not yet been published officially in the VREG records, and several other major projects are also absent. The huge 4.2 MWp project at the Balta Group complex in Sint-Baafs-Vijve (Enfinity installation) and the Willebroek Noord 2.6 MWp project (Solar Access installation, financed by the Dutch nuclear power plant co-owner Delta and sustainable bank ASN) cannot yet be found in the VREG statistics.

The Belgian PV market (and, within this, the Flemish PV market in particular) is anticipated to continue growing with considerable speed. In its February 2010 issue, Photon International mentioned possible growth for Belgium in 2010 of 500 MWp according to predictions made by its independent sister organization Photon Consulting in Boston. Photon International rated the small nation of Belgium as the sixth top PV market for 2009. As regards the private market, Belgium is already in second place with respect to installation numbers according to Germany’s renowned and informative PV-installation dominated European Sonnenertrag database. This records the monthly production data for 615 Belgian installations (mostly Flemish) as being good for 2.7 MWp (average size: 4,4 kWp; status as of March 30, 2010).

Edora, the Belgian sustainable energy organization, which claimed 304 MWp of photovoltaic accumulation for Belgium in 2009, predicted in a recent study that PV could reach an accumulation of 3.44 GWp in 2020 and even 16-18% of total energy consumption by all renewable resources, this being co-dependent on the success of efficiency measures and/or economic growth factors.

Detailed PV-market data from Belgium with graphs on the Dutch website Polder PV:
http://www.polderpv.nl/PV_Belgie_marktcijfers.htm

Installations registered with Europe’s largest (mostly private) photovoltaic installation database and probably also the largest of its kind in the world:
http://www.sonnenertrag.eu/eu_vergleich.php

Official website of VREG (market regulator of Flanders, Belgium):
http://www.vreg.be/nl/index.asp

Interview met Marco van Veen, CEO SolarNRG

SolarNRG, opgericht in april 2003, is een onafhankelijk advies- en uitvoeringsbureau voor de aanschaf en installatie van zonnepanelen. Inmiddels is SolarNRG één van de grootste spelers op de Nederlandse markt en is het bedrijf ook actief in Spanje, België en Frankrijk. Dit jaar is SolarNRG hoofdsponsor van “The Solar Future NL”. Naar aanleiding van dit sponsorschap hield Solarplaza een kort interview met Marco van Veen, oprichter en directeur van SolarNRG.

- Goedendag, hoe gaat het op dit moment met Solar NRG?

Met Solar NRG gaat het buitengewoon goed, we hebben eind december drie  grote projecten afgerond in België en zijn nu erg druk met de aankomende subsidieronde in Nederland, een 90 kW project in Spanje  en verschillende 100 kW projecten. Verder zijn er altijd de aanvragen vanuit het buitenland, maar dat zijn nog geen orders. We zijn ook bezig met Solar Greenhouse, wat inmiddels klaar is om gebouwd te worden.

- Wat is de stand van zaken in Nederland als het gaat om de PV markt?

Vergeleken met een aantal jaren geleden gaat het goed, maar in vergelijking met onze buurlanden gaat het nog steeds slecht. We hebben wel een subsidieregeling maar die piept en kraakt aan alle kanten. Verder zijn er heel veel nieuwkomers op de markt die gouden bergen zien, maar geen verstand van zaken hebben. Dit gaat ten koste van de kwaliteit van de geleverde systemen. De PV markt in Nederland is een markt die op dit moment ongecontroleerde groeistuipen vertoont en misschien volgend jaar weer is overleden aan de wiegendood.

- Wat zijn uw verwachtingen als het gaat om de ontwikkelingen van de PV markt in Nederland komend jaar? Waar liggen de kansen?

Er zullen denk ik weinig tot geen ontwikkelingen zijn. Tenzij er achter de schermen gewerkt wordt aan een heel goed plan, maar daar ben ik niet van op de hoogte. Voorlopig zal het een strijd worden tussen de aanbieders om de kleine hoeveelheid klanten, want de vijver waarin gevist wordt is uiterst klein.
Het grote probleem is dat er veel particulieren en bedrijven zijn die zonnepanelen willen aanschaffen  maar dat er te weinig budget beschikbaar is. Er is sprake van  symboolpolitiek: er is wel subsidie op zonnepanelen, het is alleen te weinig.

- Wat zou het Nederlandse bedrijfsleven wat u betreft nog meer moeten doen om PV te stimuleren?

Het bedrijfsleven kan niet zoveel meer doen. Het is gewoon wachten totdat het rendabel is om zonnepanelen te laten plaatsen. Een veel betere vraag zou zijn: Wat kan de overheid doen om PV te stimuleren?
Kijk eens naar het buitenland, wat daar allemaal mogelijk is . Belast bijvoorbeeld zonnepanelen met 6% BTW ipv 19%.  Duurzame energie lijkt mij immers een primaire levensbehoefte. Financier een eventuele subsidie uit een opslag van een klein bedrag uit grijze stroom (de vervuiler betaalt) of maak een ‘revolving fund’ en stel goedkoop geld ter beschikking dat alleen geinvesteerd mag worden ten behoeve van emissieloze energie opwekking. Op dit moment kost zonnepanelenstroom, op basis van een periode van 20 jaar, minder dan 20 cent per kWh. Voor huishoudens is zonne-energie dus nu al goedkoper dan stroom uit het stopcontact! De overheid zou hier een meer stimulerende of zelfs dwingende rol moeten hebben, het is op dit moment allemaal veel te vrijblijvend. Mensen kopen liever een keuken van 25000 euro dan dat ze voor 15000 euro al hun eigen stroom kunnen opwekken voor de komende 30 jaar. Dat betekent: 500 euro per jaar!

- In Nederland zijn we nog afhankelijk van subsidies. Nu lijken de lokale subsidies hierin vaak meer speelruimte te geven dan de subsidies die landelijk worden gegeven vanuit Den Haag? Hoe zit dat? Wat vindt u hiervan?

Natuurlijk is het heel prettig dat er gemeentes zijn die ook initiatieven nemen, maar vaak is het beperkt of zijn de regelingen niet goed genoeg doordacht. Hierdoor missen de initiatieven het doel, ondanks de goede bedoelingen.
Als bedrijf kun je op deze initiatieven ook geen beleid voeren omdat de potjes te klein zijn.  Ook gebeurt het maar al te vaak dat de gemeente het op een akkoordje gooit met één of twee lokale aanbieders.  Hierdoor is er geen sprake van eerlijke concurrentie, met het risico dat particulieren teveel betalen voor hun panelen.

- Wat vindt u van de nieuwe SDE-regeling? Is deze verbeterd ten opzichte van 2009?

Om eerlijk te zijn: niet echt, het budget is nog steeds veel te laag. De regeling is op sommige punten totaal krankzinnig en biedt geen zekerheid voor de lange termijn. De enige verbetering is dat we iets meer tijd hebben om ons voor te bereiden maar verder is het eigenlijk een van de slechtste regelingen die je kunt bedenken. Er is totaal geen overleg met marktpartijen en de regeling getuigt van bijster weinig technisch inzicht van Senter Novem.

- Wat is uw visie op de marktontwikkelingen van de komende 3 jaar? Welke rol zou de overheid hierin kunnen spelen?

De panelen zullen hopelijk nog iets in prijs dalen maar dat is voor het grootste gedeelte afhankelijk van de regelingen in het buitenland (kwestie van vraag en aanbod). Ik hoop dat de energiemaatschappijen zich prettiger willen opstellen ten opzichte van zonnestroom en eens niet zo moeilijk doen over het terugleveren van een paar duizend kWh door een consument als ze meer produceren dan verbruiken. Op dit moment moet de consument extra betalen als ze teveel zonne-energie produceert ten opzichte van haar/zijn verbruik. Met als gevolg dat consumenten de zonnepanelen uitschakelt om niet teveel groene energie te produceren. Duurzame energie krijgt hier dus geen voorrang! Hier is heel duidelijk een dwingendere rol weggelegd voor de overheid.

De overheid moet nu ook eens met een meerjarenplan komen voor de toekomst. Wij moeten ons nu kunnen voorbereiden op een situatie die zich binnen 10 en 20 jaar zal gaan voordoen waarbij fossiele brandstoffen een schaars goed gaan worden. Regeren is vooruitzien en dan bedoel ik niet de huidige regeringsperiode maar de komende 25 jaar. Verder zou het ook wel prettig zijn als de EPC norm wordt aangescherpt. Verplicht gewoon voor elke nieuwbouwwoning een warmtepomp, zonnecollector en PV panelen. Bouw huizen met een mooi dakvlak op het zuiden. Het is misschien wel iets saaier maar het is beter dan over 20 jaar zonder licht te zitten. Er moet rekening worden gehouden met energie wanneer een nieuwe wijk ontworpen wordt. Als mensen over 20 jaar mogen kiezen tussen een mooi en origineel huis met een onbetaalbare energierekening of een huis met het dak op het zuiden en goedkope energie, dan weet ik het antwoord wel.

- De grote doorbraak van zonne-energie valt of staat bij ‘grid parity’, ofwel  het moment waarop zonnestroom even duur is als ‘grijze stroom’. Op dat punt zijn subsidies dus niet meer nodig. Op welke termijn ziet u dit gebeuren in Nederland? En in het buitenland?

Dat ligt er helemaal aan welke afschrijvingstermijn van zonnepanelen je in gedachten hebt; 10, 20 of 30 jaar en voor welke groep afnemers je het bekijkt. Voor huishoudens zal het eerder bereikt zijn dan voor bedrijven, die een hele lage stroomprijs betalen. Voor consumenten en op een termijn van 20 jaar, hebben we GP nu al bereikt, maar niemand wil investeren met een terugverdientijd van 20 jaar en dus moet er een ‘revolving fund’ komen vanuit de overheid. De lening wordt dan terugbetaald met de vermeden inkoop van de stroom. Het kost de burger dus helemaal niets. We produceren échte groene stroom en de overheid verdient er ook nog geld aan. VPB, 6% BTW en een beetje rente.

- Hoe gaat deze 'grid parity' bereikt worden? Wat is hiervoor nodig? Gaan technologische verbeteringen aan de zonnpanelen hiervoor zorgen? Of moet grid parity op een andere manier bereikt worden?

Ten eerste wil ik aangeven dat grid parity wel heel belangrijk is, maar dat ik mij afvraag waarom we dit nu alleen vanuit een financieel oogpunt bekijken. Kijk nu eens naar grid parity vanuit ecologisch oogpunt of vanuit geopolitiek oogpunt. Willen wij zo lang mogelijk afhankelijk blijven van onstabiele, alsmaar duurder wordende, vervuilende energie uit het buitenland of gaan we ons richten op onze eigen energievoorziening die schoon en betrouwbaar is? Technisch gezien is het geen enkel probleem, het enige wat ontbreekt is de politieke wil. Als we de Delta Werken kunnen bouwen kunnen we Nederland ook wel vol leggen met zonnepanelen, windmolens en biobrandstof. Natuurlijk weet ik ook dat het niet binnen 5 jaar gerealiseerd is en dat het waarschijnlijk wel 25 jaar duurt maar die tijd hebben we ook nodig. Peak Oil hebben we al bereikt en het lijkt wel of de politiek bereid is een enorm risico te nemen  door af te wachten, met het idee dat het allemaal wel goed komt of dat een ander land met de oplossing komt. Één ding weet ik wel; op het moment dat we onszelf niet goed voorbereid hebben gaan we  terug naar het begin van de industriële revolutie, alleen dan zonder de brandstofreserves die we toen hadden. Hoe gaan we ons daar dan uit redden? We moeten de laatste brandstof die we hebben gebruiken voor onze energietransitie in plaats van dit uitstel van executie. Ik begrijp het wel, de mensen die het nu voor het zeggen hebben gaan dat waarschijnlijk niet meer meemaken, dus waar maken ze zich allemaal druk om?

- Even wegdromend, welke rol is er in de toekomst wat u betreft weggelegd voor Solar NRG?

Ik zou wel een politieke partij voor de energie willen beginnen, er zijn immers al zoveel soorten partijen daar kan deze ook nog wel bij. Ik vind dat de rol van energie in de toekomst namelijk zwaar onderschat en onderbelicht wordt op de politieke agenda.

Even zonder gekheid. Ik wil SolarNRG uit laten groeien tot een mooi, eerlijk en degelijk bedrijf dat substantiele toevoegingen doet  aan het verduurzamen van Nederland. Op een eerlijke manier, zonder de exorbitante hoge persoonlijke verrijkingen die ik zie bij sommige collega’s. Dat laatste brengt onze sector reputatieschade toe en dat kunnen we niet gebruiken. Ik wil iedereen als persoon en als bedrijf recht in de ogen aankijken en over 30 jaar zeggen:  Kijk, we hebben wel een verschil gemaakt. Verder hoop ik dat we de politiek kunnen overtuigen van de noodzaak van een duurzame energievoorziening en  de banken  van het feit dat finacieren van duurzame energie een stuk veiliger is dan dat van aandelen of hypotheken. Er moet vanuit de politiek, de maatschappij en de financiële sector een klimaat worden geschept waardoor mensen geënthousiasmeerd worden om duurzame energie te gebruiken. Als dat gebeurt, komt het allemaal goed.