Oud-premier wil ontwikkeling hoger op agenda van Nederlandse politiek zetten

ROTTERDAM/UTRECHT – Oud-minister-president Ruud Lubbers wil proberen de ontwikkeling en het gebruik van zonne-energie in Nederland hoger op de politieke agenda te krijgen. Tijdens de zonne-energie conferentie ‘The Solar Future II’, op 22 april in het Mediaplaza-complex in Utrecht, zal Lubbers als een van de prominente sprekers ingaan op de vraag waarom Nederland op het gebied van zonne-energie achterblijft bij de rest van de wereld. Dat terwijl het gebruik ervan voor huishoudens over vijf jaar net zo goedkoop kan zijn als stroom uit het net.

Hoewel de Nederlandse productie van zonne-energie door tal van lokale en regionale initiatieven en plannen stijgt, blijft die stijging achter bij andere Europese landen en laat Nederland diverse kansen liggen. Lubbers wil alle deskundigen en toehoorders stimuleren en aansporen om zonne-energie op de kaart te krijgen bij Nederlandse politici.

Lubbers was van 1982 tot 1994 premier en was samen met mensen als Michail Gorbatjov een van de oprichters van het Earth Charter, het Handvest van de Aarde, de verklaring waarin fundamentele principes voor een vreedzame, rechtvaardige en duurzame wereld in de 21^ste eeuw zijn vastgelegd. Lubbers is commissaris en actief lid van de charter. Hij is zelf een warm pleitbezorger van zonne-energie en andere vormen van duurzame energie en stapte als een van de eerste Nederlanders over op de elektrische auto.

Tijdens de conferentie krijgt hij bijval van onder andere professor Wim Sinke, al jaren een van de meest vooraanstaande zonne-energie deskundigen van Nederland, en nog zo’n achttien andere sprekers die ingaan op de laatste technologische ontwikkelingen, nationale en internationale trends en diverse nieuwe initiatieven. Doel is ook om de markt en de industrie te inspireren. Het thema van de conferentie luidt: ‘Zonne-energie is nu al belangrijk voor Nederland’.

Volgens CEO Edwin Koot van het organiserende Solarplaza kan binnen nu en vijf jaar het moment bereikt worden dat de productie van zonne-energie zo rendabel is voor huishoudens dat het zonder subsidie kan concurreren met stroom van het net. ,,Er komt een steeds betere voedingsbodem voor zonne-energie. Het is misschien wel de belangrijkste duurzame energiebron ter wereld, maar wordt toch te weinig opgepikt door de landelijke overheid,” stelt Koot.

Vorig jaar organiseerde Solarplaza een eerste succesvolle conferentie in Rotterdam. Die trok zoveel belangstelling dat een tweede conferentie niet kon uitblijven. Solarplaza heeft al ruim vijftien jaar ervaring in de internationale markt voor zonne-energie. Het organiseerde conferenties in landen als de VS, Spanje, China of Duitsland, neemt ondernemers mee op handelsreizen en vormt met zijn website www.solarplaza.com een wereldwijd platform dat vraag en aanbod samenbrengt en informatie verschaft.

Campus Avantis is het economisch speerpunt van Parkstad Limburg. Nieuwe Energie heeft hoge prioriteit. Parkstad maakt een grote kans om het kristallisatiepunt te worden voor nieuwe energie en met name zonne-energie. Een cluster heeft echter enkel toekomst indien er voldoende R&D capaciteit voorhanden is. De strijd om R&D tussen stedelijke regio's is enorm.
Campus Avantis heeft zich een plek verworven in deze strijd met de vestiging en uitbreiding van Solland Solar, de Solar Academy en de mogelijke vestiging van TSCC.

- Hoe gaat het op dit moment met Parkstad Gemeente Heerlen/Limburg/Campus Avantis? Wat zijn jullie ambities en wat willen jullie de komende jaren bereiken?

Nieuwe energie is een van de 5 punten van de strategische agenda van Parkstad Limburg. De ambities voor nieuwe energie Parkstad Limburg zijn uitgeschreven in een Actieprogramma dat op dit moment wordt uitgevoerd. Hierbij is de focus sterk gericht op het realiseren van een zonne-energie keten, waarbij voor kristallijn silicum gewerkt wordt onder het motto: ‘van zand tot klant’.

Andere clusters zijn gebouwde omgeving (de Wijk van Morgen van de Hogeschool Zuyd met het onderzoeksinstituut Ribuilt), geothermie en energie-opslag.

- Waarom zouden PV bedrijven juist in jullie regio moeten investeren?

Er wordt veel personeel opgeleid (programma License to Operate en bij lectoraat Nieuwe Energie aan de Hogeschool Zuyd). Er is veel praktijkkennis van en voor de zonne-energie industrie. De gunstige ligging in Europa (makkelijke toegang tot PV-interessante markten)

- Wat is jullie visie op de stand van zaken in Nederland als het gaat om de PV markt en industrieontwikkeling?

Deze blijft achter, is onzeker, versterkt de zittende industrie niet en is niet bijzonder bemoedigend voor nieuwe industrie

- Wat zijn uw verwachtingen als het gaat om de ontwikkelingen van de PV markt in Nederland komend jaar? Waar liggen de kansen voor industriële ontwikkeling?

Er liggen kansen in innovatie en kennisontwikkeling, daar zijn we als Nederland sterk in. Het zou echter jammer zijn, dat de Nederlandse zonne-energie sector hetzelfde lot wacht als de Nederlandse windenergiesector.
De industrie zou kunnen kijken welke rol zij kunnen vervullen in het creëren van projecten tot het moment van grid-parity.

- In Nederland zijn we nog afhankelijk van subsidies. Nu lijken de lokale subsidies hierin vaak meer speelruimte te geven dan de subsidies die landelijk worden gegeven vanuit Den Haag? Hoe zit dat? Wat vindt u hiervan?

Dit is natuurlijk een goede zaak, echter dit bevordert geen eenduidig overheidsbeleid. De ene burger/bedrijf kan wel wat maar een gemeente verderop niet. Dit is een onwenselijke situatie.

- Wat vindt u van de nieuwe SDE-regeling? Is deze verbeterd ten opzichte van 2009? Wat kan het effect van de SDE regeling zijn op Parkstad Limburg?

Het is goed dat er wat is, maar het blijft een casino-karakter hebben. Het bevordert geen grootschalige, structurele investeringen in PV. Terwijl burgers en bedrijven het station van vooroordelen en esthetische oordelen inmiddels lang voorbij zijn.

- Wat is uw visie op de ontwikkeling van de Nederlandse markt en PV industrie voor de komende 3 jaar? Welke rol zou de nationale en regionale overheid hierin kunnen en moeten spelen?

Dat is een lastige vraag. Het is bekend dat Nederland angstvallig doet over industriepolitiek. Een regeling zoals de E.E.G. in Duitsland zal in Nederland niet komen. Ik denk dat we het moeten uithouden totdat er grid-parity zal zijn.

- Even wegdromend, welke rol is er in de toekomst wat u betreft weggelegd voor Gemeente Heerlen/Parkstad Limburg/Campus Avantis en waar staan jullie over 3 jaar?

’Parkstad Limburg maakt het’ en Parkstad laat het zien.
Over 3 jaar willen we o.a. een onderzoeksinstituut draaiende hebben dat de Nederlandse zonne-energie keten versterkt.

SolarNRG, opgericht in april 2003, is een onafhankelijk advies- en uitvoeringsbureau voor de aanschaf en installatie van zonnepanelen. Inmiddels is SolarNRG één van de grootste spelers op de Nederlandse markt en is het bedrijf ook actief in Spanje, België en Frankrijk. Dit jaar is SolarNRG hoofdsponsor van “The Solar Future NL”. Naar aanleiding van dit sponsorschap hield Solarplaza een kort interview met Marco van Veen, oprichter en directeur van SolarNRG.

- Goedendag, hoe gaat het op dit moment met Solar NRG?

Met Solar NRG gaat het buitengewoon goed, we hebben eind december drie  grote projecten afgerond in België en zijn nu erg druk met de aankomende subsidieronde in Nederland, een 90 kW project in Spanje  en verschillende 100 kW projecten. Verder zijn er altijd de aanvragen vanuit het buitenland, maar dat zijn nog geen orders. We zijn ook bezig met Solar Greenhouse, wat inmiddels klaar is om gebouwd te worden.

- Wat is de stand van zaken in Nederland als het gaat om de PV markt?

Vergeleken met een aantal jaren geleden gaat het goed, maar in vergelijking met onze buurlanden gaat het nog steeds slecht. We hebben wel een subsidieregeling maar die piept en kraakt aan alle kanten. Verder zijn er heel veel nieuwkomers op de markt die gouden bergen zien, maar geen verstand van zaken hebben. Dit gaat ten koste van de kwaliteit van de geleverde systemen. De PV markt in Nederland is een markt die op dit moment ongecontroleerde groeistuipen vertoont en misschien volgend jaar weer is overleden aan de wiegendood.

- Wat zijn uw verwachtingen als het gaat om de ontwikkelingen van de PV markt in Nederland komend jaar? Waar liggen de kansen?

Er zullen denk ik weinig tot geen ontwikkelingen zijn. Tenzij er achter de schermen gewerkt wordt aan een heel goed plan, maar daar ben ik niet van op de hoogte. Voorlopig zal het een strijd worden tussen de aanbieders om de kleine hoeveelheid klanten, want de vijver waarin gevist wordt is uiterst klein.
Het grote probleem is dat er veel particulieren en bedrijven zijn die zonnepanelen willen aanschaffen  maar dat er te weinig budget beschikbaar is. Er is sprake van  symboolpolitiek: er is wel subsidie op zonnepanelen, het is alleen te weinig.

- Wat zou het Nederlandse bedrijfsleven wat u betreft nog meer moeten doen om PV te stimuleren?

Het bedrijfsleven kan niet zoveel meer doen. Het is gewoon wachten totdat het rendabel is om zonnepanelen te laten plaatsen. Een veel betere vraag zou zijn: Wat kan de overheid doen om PV te stimuleren?
Kijk eens naar het buitenland, wat daar allemaal mogelijk is . Belast bijvoorbeeld zonnepanelen met 6% BTW ipv 19%.  Duurzame energie lijkt mij immers een primaire levensbehoefte. Financier een eventuele subsidie uit een opslag van een klein bedrag uit grijze stroom (de vervuiler betaalt) of maak een ‘revolving fund’ en stel goedkoop geld ter beschikking dat alleen geinvesteerd mag worden ten behoeve van emissieloze energie opwekking. Op dit moment kost zonnepanelenstroom, op basis van een periode van 20 jaar, minder dan 20 cent per kWh. Voor huishoudens is zonne-energie dus nu al goedkoper dan stroom uit het stopcontact! De overheid zou hier een meer stimulerende of zelfs dwingende rol moeten hebben, het is op dit moment allemaal veel te vrijblijvend. Mensen kopen liever een keuken van 25000 euro dan dat ze voor 15000 euro al hun eigen stroom kunnen opwekken voor de komende 30 jaar. Dat betekent: 500 euro per jaar!

- In Nederland zijn we nog afhankelijk van subsidies. Nu lijken de lokale subsidies hierin vaak meer speelruimte te geven dan de subsidies die landelijk worden gegeven vanuit Den Haag? Hoe zit dat? Wat vindt u hiervan?

Natuurlijk is het heel prettig dat er gemeentes zijn die ook initiatieven nemen, maar vaak is het beperkt of zijn de regelingen niet goed genoeg doordacht. Hierdoor missen de initiatieven het doel, ondanks de goede bedoelingen.
Als bedrijf kun je op deze initiatieven ook geen beleid voeren omdat de potjes te klein zijn.  Ook gebeurt het maar al te vaak dat de gemeente het op een akkoordje gooit met één of twee lokale aanbieders.  Hierdoor is er geen sprake van eerlijke concurrentie, met het risico dat particulieren teveel betalen voor hun panelen.

- Wat vindt u van de nieuwe SDE-regeling? Is deze verbeterd ten opzichte van 2009?

Om eerlijk te zijn: niet echt, het budget is nog steeds veel te laag. De regeling is op sommige punten totaal krankzinnig en biedt geen zekerheid voor de lange termijn. De enige verbetering is dat we iets meer tijd hebben om ons voor te bereiden maar verder is het eigenlijk een van de slechtste regelingen die je kunt bedenken. Er is totaal geen overleg met marktpartijen en de regeling getuigt van bijster weinig technisch inzicht van Senter Novem.

- Wat is uw visie op de marktontwikkelingen van de komende 3 jaar? Welke rol zou de overheid hierin kunnen spelen?

De panelen zullen hopelijk nog iets in prijs dalen maar dat is voor het grootste gedeelte afhankelijk van de regelingen in het buitenland (kwestie van vraag en aanbod). Ik hoop dat de energiemaatschappijen zich prettiger willen opstellen ten opzichte van zonnestroom en eens niet zo moeilijk doen over het terugleveren van een paar duizend kWh door een consument als ze meer produceren dan verbruiken. Op dit moment moet de consument extra betalen als ze teveel zonne-energie produceert ten opzichte van haar/zijn verbruik. Met als gevolg dat consumenten de zonnepanelen uitschakelt om niet teveel groene energie te produceren. Duurzame energie krijgt hier dus geen voorrang! Hier is heel duidelijk een dwingendere rol weggelegd voor de overheid.

De overheid moet nu ook eens met een meerjarenplan komen voor de toekomst. Wij moeten ons nu kunnen voorbereiden op een situatie die zich binnen 10 en 20 jaar zal gaan voordoen waarbij fossiele brandstoffen een schaars goed gaan worden. Regeren is vooruitzien en dan bedoel ik niet de huidige regeringsperiode maar de komende 25 jaar. Verder zou het ook wel prettig zijn als de EPC norm wordt aangescherpt. Verplicht gewoon voor elke nieuwbouwwoning een warmtepomp, zonnecollector en PV panelen. Bouw huizen met een mooi dakvlak op het zuiden. Het is misschien wel iets saaier maar het is beter dan over 20 jaar zonder licht te zitten. Er moet rekening worden gehouden met energie wanneer een nieuwe wijk ontworpen wordt. Als mensen over 20 jaar mogen kiezen tussen een mooi en origineel huis met een onbetaalbare energierekening of een huis met het dak op het zuiden en goedkope energie, dan weet ik het antwoord wel.

- De grote doorbraak van zonne-energie valt of staat bij ‘grid parity’, ofwel  het moment waarop zonnestroom even duur is als ‘grijze stroom’. Op dat punt zijn subsidies dus niet meer nodig. Op welke termijn ziet u dit gebeuren in Nederland? En in het buitenland?

Dat ligt er helemaal aan welke afschrijvingstermijn van zonnepanelen je in gedachten hebt; 10, 20 of 30 jaar en voor welke groep afnemers je het bekijkt. Voor huishoudens zal het eerder bereikt zijn dan voor bedrijven, die een hele lage stroomprijs betalen. Voor consumenten en op een termijn van 20 jaar, hebben we GP nu al bereikt, maar niemand wil investeren met een terugverdientijd van 20 jaar en dus moet er een ‘revolving fund’ komen vanuit de overheid. De lening wordt dan terugbetaald met de vermeden inkoop van de stroom. Het kost de burger dus helemaal niets. We produceren échte groene stroom en de overheid verdient er ook nog geld aan. VPB, 6% BTW en een beetje rente.

- Hoe gaat deze 'grid parity' bereikt worden? Wat is hiervoor nodig? Gaan technologische verbeteringen aan de zonnpanelen hiervoor zorgen? Of moet grid parity op een andere manier bereikt worden?

Ten eerste wil ik aangeven dat grid parity wel heel belangrijk is, maar dat ik mij afvraag waarom we dit nu alleen vanuit een financieel oogpunt bekijken. Kijk nu eens naar grid parity vanuit ecologisch oogpunt of vanuit geopolitiek oogpunt. Willen wij zo lang mogelijk afhankelijk blijven van onstabiele, alsmaar duurder wordende, vervuilende energie uit het buitenland of gaan we ons richten op onze eigen energievoorziening die schoon en betrouwbaar is? Technisch gezien is het geen enkel probleem, het enige wat ontbreekt is de politieke wil. Als we de Delta Werken kunnen bouwen kunnen we Nederland ook wel vol leggen met zonnepanelen, windmolens en biobrandstof. Natuurlijk weet ik ook dat het niet binnen 5 jaar gerealiseerd is en dat het waarschijnlijk wel 25 jaar duurt maar die tijd hebben we ook nodig. Peak Oil hebben we al bereikt en het lijkt wel of de politiek bereid is een enorm risico te nemen  door af te wachten, met het idee dat het allemaal wel goed komt of dat een ander land met de oplossing komt. Één ding weet ik wel; op het moment dat we onszelf niet goed voorbereid hebben gaan we  terug naar het begin van de industriële revolutie, alleen dan zonder de brandstofreserves die we toen hadden. Hoe gaan we ons daar dan uit redden? We moeten de laatste brandstof die we hebben gebruiken voor onze energietransitie in plaats van dit uitstel van executie. Ik begrijp het wel, de mensen die het nu voor het zeggen hebben gaan dat waarschijnlijk niet meer meemaken, dus waar maken ze zich allemaal druk om?

- Even wegdromend, welke rol is er in de toekomst wat u betreft weggelegd voor Solar NRG?

Ik zou wel een politieke partij voor de energie willen beginnen, er zijn immers al zoveel soorten partijen daar kan deze ook nog wel bij. Ik vind dat de rol van energie in de toekomst namelijk zwaar onderschat en onderbelicht wordt op de politieke agenda.

Even zonder gekheid. Ik wil SolarNRG uit laten groeien tot een mooi, eerlijk en degelijk bedrijf dat substantiele toevoegingen doet  aan het verduurzamen van Nederland. Op een eerlijke manier, zonder de exorbitante hoge persoonlijke verrijkingen die ik zie bij sommige collega’s. Dat laatste brengt onze sector reputatieschade toe en dat kunnen we niet gebruiken. Ik wil iedereen als persoon en als bedrijf recht in de ogen aankijken en over 30 jaar zeggen:  Kijk, we hebben wel een verschil gemaakt. Verder hoop ik dat we de politiek kunnen overtuigen van de noodzaak van een duurzame energievoorziening en  de banken  van het feit dat finacieren van duurzame energie een stuk veiliger is dan dat van aandelen of hypotheken. Er moet vanuit de politiek, de maatschappij en de financiële sector een klimaat worden geschept waardoor mensen geënthousiasmeerd worden om duurzame energie te gebruiken. Als dat gebeurt, komt het allemaal goed.

1 februari 2010

ZIJDEWIND (Energeia) - De verwachtingen van de oprichters van de Noord-Hollandse Energie Coöperatie (NHEC) waren ruim een half jaar geleden hooggespannen toen de groene energiecoöperatie het levenslicht zag: 5.000 leden in 2009, om van daaruit door te groeien naar een aantal van 110.000 leden die in 2030 zowel stroom zouden afnemen als leveren; dat leek een mooi streven volgens het adviesbureau dat aan de plannen had gewerkt. Die hoge ambities zijn inmiddels wat getemperd, zo laat NHEC-woordvoerder Rolf Heynen weten aan Energeia.

De coöperatie heeft ook alle reden om de lat een stuk lager te leggen, want de eerste doelstelling, 5.000 leden in 2009, is bij lange na niet gehaald. Heynen: "We hebben nu enkele honderden leden." Ook is de coöperatie er niet in geslaagd om op de oorspronkelijk geplande datum te gaan leveren. Januari 2010 werd als datum genoemd toen de plannen voor de oprichting van de NHEC voor het eerstnaar buiten werden gebracht. Dat wordt nu 1 juni 2010, aldus Heynen.

Volgens Heynen is de vertraging een logisch gevolg van "het pad" waarvoor de NHEC heeft gekozen. "Om de benodigde leveranciersvergunning te krijgen waren er twee opties. Ofwel je gaat een contract aan met een grote partij die al zo'n vergunning heeft of je zorgt zelf voor de vergunning. Wij hebben voor deze laatste mogelijkheid gekozen. Het duurt echter wel een paar maanden voordat je zo'n vergunning in handen hebt."

Heynen: "Het was ons ook gelukt om op 1 april te starten met de levering van duurzaam opgewekte stroom, maar we hebben die datum bewust twee maanden opgeschoven. Om er zeker van te zijn dat onze leden straks makkelijk de switch kunnen maken naar hun nieuwe energieleverancier starten we op 1 april met een proefperiode waarin onder meer de systemen worden getest."

De NHEC kiest dus voor zekerheid. Dat wil echter niet zeggen dat de coöperatie al zijn ambities overboord heeft gegooid. De doelstelling van 5.000 leden staat nog steeds, aldus Heynen. "Hij is alleen een jaar opgeschoven."

De coöperatie ziet graag dat haar leden in de toekomst gaan investeren in windmolens, zonnepanelen, getijdenenergie en biomassa; energievormen die in de provincie als kansrijk worden beschouwd. In eerste instantie zal het nieuwe energiebedrijf de kilowatturen die met biomassa worden opgewekt bij de centrale van HVC Alkmaar verkopen als duurzame stroom. Die centrale is eigendom van Noord-Hollandse gemeenten.

Minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken heeft in de Staatscourant van 22 januari 2010 de Subsidieregeling Duurzame Energieproductie 2010 (SDE) gepubliceerd. De regeling treedt op 1 maart in werking.